6 zaskakujących faktów dotyczących komórek jajowych, które każda kobieta powinna znać

Komórki jajowe – co o nich wiemy?

Często można usłyszeć o tym, jak interesująca jest sperma – jak szybkie, zwinne i silne są plemniki, przebywające długą drogę do jajeczka. Ale ile tak naprawdę wiemy o drugiej genetycznej połowie, składającej się na poczęcie dziecka – komórce jajowej?

Zatem o co powinnaś zapytać, aby nie mieć żadnych wątpliwości, z czym wiąże się program dawstwa?

1. Kobieta dysponuje określoną pulą komórek jajowych w momencie urodzenia, ale być może jej organizm może je produkować także w trakcie życia

Przez długi czas w podręcznikach do biologii pisano, że kobieta rodzi się ze skończoną liczbą komórek jajowych – że ich produkcja ma miejsce w całości okresie płodowym i kończy się przed urodzeniem. Zwykle podaje się, że dziewczynka posiada 7 mln niedojrzałych jajeczek, gdy znajduje się jeszcze w łonie matki i że liczba ta spada do 700 tys. do chwili osiągnięcia okresu dojrzewania.
Jednak niedawne badania postawiły tę teorię na głowie. Naukowcy odkryli w ludzkich jajnikach nowy typ komórki macierzystej, która może wskazywać na możliwość ciągłego tworzenia nowych komórek jajowych przez cały wiek reprodukcyjny kobiety. Zważywszy, że organizm mężczyzny stale produkuje nowe plemniki (około 1500 na sekundę!), taka zdolność po stronie ciała kobiety mogłaby być prawdopodobna.

2. Komórka jajowa jest bardzo duża

Może Was to zdziwić, ale jajeczko jest jedną z największych komórek w organizmie kobiety. Ma wielkość mniej więcej ziarenka piasku i można je zobaczyć gołym okiem. Dla porównania, komórka jajowa jest około 4 razy większa niż komórka skóry, 26 razy większa niż czerwona krwinka i 16 razy większa niż plemnik!

3. Dojrzewanie komórki jajowej to długotrwały proces

Większość jajeczek znajduje się w jajniku w niedojrzałym stanie od pierwszej miesiączki kobiety. Niektóre komórki jajowe będą trwać w stanie uśpienia przez lata, a nawet dziesięciolecia, zanim zaczną dojrzewać, zaś inne mogą podlegać degeneracji i nigdy się nie rozwinąć. Aby jajeczko mogło wyruszyć w podróż do jajowodu i mogło dojść do owulacji, najpierw otrzymuje sygnał powodujący rozpoczęcie procesu ostatecznego dojrzewania około 150 dni przed tym, jak zostanie uwolnione z jajnika. Na początku każdego cyklu rosnąć zaczyna około 12 komórek jajowych, a w miarę jak zbliża się owulacja, jedno z nich wysuwa się na prowadzenie i otrzymuje ostatni impuls do osiągnięcia dojrzałości, a następnie jest uwalniane z jajnika.

4. Po owulacji komórka jajowa żyje bardzo krótko

Gdy komórka jajowa dojrzeje i zostanie uwolniona z jajnika podczas owulacji, przedostaje się do jajowodu, gdzie żyje przez 12-24 godz. Poczęcie jest możliwe, jeśli w chwili uwolnienia jajeczka, w jajowodach już znajdują się plemniki lub jeśli kobieta odbędzie stosunek, kiedy komórka jajowa jest jeszcze żywa, co powoduje przepłynięcie plemników przez macicę do jajowodu. Plemniki są w stanie dotrzeć do jajeczka w ciągu nawet 30 minut. Jeśli zapłodnienie się powiedzie, zapłodniona komórka jajowa przemieszcza się z jajowodu i zagnieżdża w macicy 6-10 dni później. Jeśli komórka jajowa nie zostanie zapłodniona, po prostu niszczeje i zostaje wydalona podczas menstruacji.
Choć komórka jajowa ma czas życia krótszy niż jeden dzień, plemniki są w stanie przebywać w macicy i jajnikach kobiety od 1 do 5 dni. Oznacza to, że odbycie stosunku do 5 dni przed owulacją może spowodować ciążę! Czas życia plemników zależy od ich zdrowia, ale także od śluzu szyjki macicy, który może odżywiać plemniki podczas czasu oczekiwania.

5. Jajeczko jest wybredne – bardzo wybredne

Gdy rozmawiamy o zapłodnieniu, komórka jajowa jest często przedstawiana jako bierny uczestnik poczęcia, oczekujący cierpliwie na przybycie pierwszego plemnika. Jednakże badania wykazały, że jajeczko odgrywa o wiele większą rolę, niż dotychczas sądzono, i że w rzeczywistości potrafi być całkiem wybredne! Choć przyzwyczailiśmy się sądzić, że to plemnik wykonuje całą pracę podczas zapłodnienia, penetrując bierną komórkę jajową, obecnie uważa się, że to komórka jajowa decyduje, który plemnik wpuścić, a którego nie.
Komórki jajowe wydają się preferować plemniki z nieuszkodzonym DNA, produkując związek, który zmiękcza zewnętrzną warstwę komórki jajowej i przepuszcza określonego plemnika. Badania te sugerują także, że komórka jajowa może nawet aktywnie wiązać plemniki do swojej powierzchni, tym samym nie dając wybranemu plemnikowi wyboru i chwytając go w pułapkę. Gdy plemnik przedostanie się do środka, zewnętrzna warstwa komórki twardnieje, co uniemożliwia przedostanie się kolejnym kandydatom.

6. Owulacja mnoga jest częstsza niż nam się wydaje

Owulacja mnoga polega na uwolnieniu dwóch lub większej liczby dojrzałych jajeczek podczas jednego cyklu. Uważa się, że dochodzi do tego w nawet 10% cykli, co oznacza, że przeciętna kobieta uwalnia dwa (lub więcej) komórek jajowych podczas jednego cyklu co najmniej raz na rok! Kiedy uwolnione zostaną 2 jajeczka i oba zostaną zapłodnione, mamy do czynienia z bliźniętami dwujajowymi. Bliźnięta jednojajowe pojawiają się wtedy, gdy jedna zygota podzieli się na dwie części.
Należy pamiętać, że podwójna owulacja ma miejsce w ramach jednego zdarzenia – jajeczka zostaną uwolnione w okresie 24 godzin. Gdy dojdzie do owulacji, pojawiają się duże zmiany hormonalne, produkcja progesteronu rośnie, a uwalnianie kolejnych komórek jajowych zostaje wstrzymane. Zatem niemożliwa jest sytuacja, w której kobieta owuluje w poniedziałek, a potem ponownie w sobotę.